Karadeniz’in yeşille mavinin buluştuğu, fındık bahçeleriyle ünlü şehri Giresun, sadece doğal güzellikleriyle değil, aynı zamanda binlerce yıllık derin tarihiyle de dikkat çeker. Antik çağlardan bugüne uzanan bu kadim şehir, farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış, her dönemde stratejik önemini korumuştur. Giresun’un adını kirazdan aldığı rivayet edilen “Kerasus” geçmişinden, Milli Mücadele’deki kritik rolüne kadar uzanan bu eşsiz yolculuğa çıkmaya hazır mısınız?

Giresun’un İlk Çağları ve Antik Dönem Kökenleri

Giresun ve çevresi, arkeolojik buluntulara göre tarih öncesi dönemlerden itibaren insan yerleşimine sahne olmuştur. Bölgedeki ilk yerleşim izleri Bakır Çağı’na kadar gitmekle birlikte, MÖ 8. yüzyıldan itibaren tarih sahnesine daha belirgin bir şekilde çıkmıştır. Kentin bilinen en eski adı olan “Kerasus” veya “Kerasounta”, Yunanca’da “boynuz” anlamına gelen “keras” kelimesinden türemiş olup, Giresun Yarımadası’nın denize uzanan şeklini betimlediği düşünülmektedir. Ancak daha yaygın kabul gören bir başka efsane ise, kirazın anavatanı olması nedeniyle bu adı aldığıdır.

Antik Yunan kaynaklarında sıkça adı geçen Giresun, Miletoslular tarafından MÖ 6. yüzyılda bir koloni olarak kurulmuştur. Bu dönemde Karadeniz ticaret yollarının önemli bir durağı haline gelen Kerasus, özellikle Pers İmparatorluğu’nun egemenliği altında bir dönem yaşadıktan sonra, Büyük İskender’in fetihleri sonrası bağımsızlığını ilan eden Pontus Krallığı’nın önemli şehirlerinden biri olmuştur. Kerasus’un hemen açıklarındaki Aretias Adası (şimdiki Giresun Adası), Amazon kadın savaşçılarıyla ilgili efsanelere de ev sahipliği yapmıştır.

Roma ve Bizans İmparatorluğu Dönemi

Pontus Krallığı’nın yıkılmasının ardından MÖ 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu’nun hakimiyetine giren Kerasus, Roma eyaleti Galatya Pontus’un bir parçası olmuştur. Roma döneminde de stratejik önemini koruyan şehir, yollar ve ticaret ağları üzerinde kilit bir noktada yer almıştır. Bizans İmparatorluğu döneminde (MS 395 sonrası) ise Kerasus, Theodosiopolis olarak da anılmıştır. Bu dönemde Hristiyanlık yayılmış, şehir önemli bir piskoposluk merkezi haline gelmiştir. Giresun Kalesi, bu dönemlerde de aktif olarak kullanılmış ve şehri denizden gelebilecek saldırılara karşı korumuştur.

Bizans döneminde, Kafkasya’dan gelen çeşitli kavimlerin akınlarına maruz kalan Giresun, özellikle imparatorluğun doğu sınırlarının korunmasında önemli bir rol oynamıştır. Limanının stratejik konumu ve çevresindeki verimli topraklar sayesinde, Bizans İmparatorluğu için hem ekonomik hem de askeri açıdan değerini sürdürmüştür.

Türk Fetihleri ve Selçuklu Mirası

Anadolu’nun Türkleşmeye başlamasıyla birlikte Giresun ve çevresi, 11. yüzyıldan itibaren Türk akınlarına sahne olmuştur. Danişmendliler ve sonrasında Anadolu Selçuklu Devleti’nin hakimiyetine geçen bölge, bu dönemde önemli kültürel ve demografik değişimler yaşamıştır. Ancak, Giresun’un tam anlamıyla Türk egemenliğine girişi, 1204’te 4. Haçlı Seferi sonrası Bizans’ın zayıflamasıyla kurulan Trabzon İmparatorluğu’nun (Komnenoslar) eline geçmesi ve daha sonra Osmanlı Devleti tarafından fethedilmesiyle gerçekleşmiştir.

Trabzon İmparatorluğu döneminde, Giresun bölgesi sık sık Anadolu beylikleri ve daha sonra Osmanlılar ile çekişmelere sahne olmuştur. Bu dönemde şehir, Hristiyan ve Müslüman halkların bir arada yaşadığı çok kültürlü bir yapıya sahipti. Anadolu Selçuklu Devleti’nin yıkılmasıyla bölgede siyasi boşluk oluşmuş, bu da Giresun’un sık sık el değiştirmesine neden olmuştur.

Osmanlı İmparatorluğu Dönemi ve Fetih

Giresun’un tarihinde dönüm noktalarından biri de Fatih Sultan Mehmet’in 1461’deki Trabzon Seferi sırasında şehri fethetmesidir. Trabzon İmparatorluğu’na son veren bu sefer sırasında Giresun da Osmanlı topraklarına katılmıştır. Fetih sonrası, Giresun, Trabzon Eyaleti’ne bağlı bir sancak merkezi haline getirilmiş, idari ve sosyal yapısında önemli değişiklikler yaşanmıştır. Şehrin demografik yapısı zamanla Türk-İslam kimliği ağırlıklı bir hale gelmiş, camiler, medreseler, hanlar ve hamamlar inşa edilmiştir.

Osmanlı döneminde Giresun, özellikle Karadeniz ticaretinde önemli bir liman şehri olarak gelişmeye devam etmiştir. Fındık, kenevir ve diğer tarım ürünleri bölge ekonomisinin temelini oluşturmuştur. 19. yüzyılın sonlarında, Tanzimat Fermanı ve ıslahat hareketleriyle birlikte Giresun’da yeni yönetim yapıları oluşturulmuş, eğitim ve altyapı hizmetleri geliştirilmiştir.

Yakın Tarih ve Cumhuriyet Dönemi Giresun

20. yüzyılın başları Giresun için çalkantılı dönemlere sahne olmuştur. Balkan Savaşları, Birinci Dünya Savaşı ve ardından gelen Milli Mücadele, şehrin kaderini derinden etkilemiştir. Giresun, Milli Mücadele yıllarında önemli bir rol oynamıştır. Mustafa Kemal Atatürk’ün yakın silah arkadaşı Topal Osman Ağa ve Giresunlu gönüllüler, kurdukları 42. ve 47. Giresun Gönüllü Alayları ile Batı Cephesi’nde düşmana karşı büyük kahramanlıklar göstermişlerdir.

Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte Giresun, modern Türkiye Cumhuriyeti’nin bir ili olarak yeni bir döneme girmiştir. Ekonomi, eğitim, sağlık ve altyapı alanında önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Bugün Giresun, tarihi dokusunu koruyarak modernleşen, fındık üretimiyle ülke ekonomisine katkı sağlayan, doğal güzellikleri ve zengin kültürel mirasıyla Karadeniz’in cazip şehirlerinden biri olmaya devam etmektedir.

Giresun, tarih boyunca birçok kültüre ve medeniyete kucak açmış, her birinden izler taşıyan eşsiz bir şehir. Antik Kerasus’tan, Fatih Sultan Mehmet’in fethine, Milli Mücadele’deki yiğit duruşundan günümüzdeki modern kimliğine kadar uzanan bu yolculuk, Giresun’un sadece coğrafi değil, aynı zamanda kültürel ve tarihi zenginliğini de gözler önüne seriyor. Bu kadim topraklar, ziyaretçilerine sadece güzel manzaralar değil, aynı zamanda derin bir geçmişin hikayelerini de sunmaya devam ediyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Giresun’un bilinen en eski adı nedir?

Giresun’un bilinen en eski adı “Kerasus” veya “Kerasounta”dır. Bu isim, Yunanca’da “boynuz” anlamına gelen “keras” kelimesinden veya kirazın anavatanı olduğu inancından türemiştir.

Giresun’u kimler kurmuştur?

Giresun (Kerasus), MÖ 6. yüzyılda Antik Yunanistan’dan gelen Miletoslu kolonistler tarafından kurulmuştur.

Giresun’daki Aretias Adası’nın efsanevi önemi nedir?

Giresun Adası (Aretias), Antik Yunan mitolojisinde Amazon kadın savaşçılarının yaşadığı veya tapınaklarının bulunduğu yer olarak anılan efsanevi bir adadır.

Giresun’u Osmanlı topraklarına kim katmıştır?

Giresun, 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından Trabzon İmparatorluğu’na yapılan sefer sırasında Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılmıştır.

Giresun Kalesi’nin tarihi önemi nedir?

Giresun Kalesi, antik dönemlerden Bizans ve Osmanlı dönemlerine kadar şehri denizden ve karadan gelebilecek saldırılara karşı koruyan stratejik bir savunma yapısı olarak kullanılmıştır. Şehrin sembollerinden biridir.

Milli Mücadele’de Giresun’un rolü ne olmuştur?

Giresun, Milli Mücadele yıllarında Mustafa Kemal Atatürk’ün yakın silah arkadaşı Topal Osman Ağa liderliğindeki 42. ve 47. Giresun Gönüllü Alayları ile Batı Cephesi’nde önemli katkılar sağlamıştır.

Giresun’un ekonomisinde tarih boyunca hangi ürün öne çıkmıştır?

Tarih boyunca Giresun’un ekonomisinde, özellikle Osmanlı döneminden itibaren fındık üretimi ve ticareti önemli bir yer tutmuştur. Giresun, dünya fındık üretiminde lider konumdadır.

Giresun’un fethi sonrası idari yapısı nasıl değişmiştir?

Giresun’un fethi sonrası şehir, Osmanlı İmparatorluğu’nun Trabzon Eyaleti’ne bağlı bir sancak merkezi haline getirilmiş, idari ve sosyal yapısı Osmanlı düzenine göre yeniden düzenlenmiştir.

Roma ve Bizans dönemlerinde Giresun’un adı değişmiş midir?

Evet, Roma döneminde bazı kaynaklarda “Kerasus” adının yanı sıra Bizans döneminde “Theodosiopolis” olarak da anıldığı belirtilmiştir.

Giresun’da ne tür tarihi yapılar bulunmaktadır?

Giresun’da Giresun Kalesi gibi antik ve ortaçağ yapıları, Osmanlı döneminden kalma camiler (örneğin Hacı Hüseyin Camii), hamamlar ve eski Rum evleri gibi farklı dönemlere ait tarihi yapılar bulunmaktadır.